1. Xuất thân và Quá trình Tự học Khắc nghiệt

• Gia cảnh: Sinh năm 1809 tại Kentucky trong một gia đình thuần nông nghèo khổ. Cha mẹ ông đều mù chữ, cha ông thậm chí “một chữ bẻ đôi không biết”.
• Tuổi thơ nhọc nhằn: Ông mất mẹ năm 9 tuổi và mất chị gái năm 13 tuổi. Từ nhỏ đã phải làm mướn, đốn củi, cày cuốc để giúp gia đình.
• Học vấn: Tổng thời gian đến trường chỉ vỏn vẹn khoảng 9 tháng đến 1 năm. Ông tự học chủ yếu qua cuốn Kinh Thánh và một vài tác phẩm văn học hiếm hoi, đọc đi đọc lại đến mức thuộc lòng, điều này ảnh hưởng sâu sắc đến phong cách diễn thuyết sau này của ông.
• Bước ngoặt: Năm 21 tuổi, khi đang làm ở tiệm bách hóa, ông mua một cuốn sách luật cũ trong giỏ tạp hóa với giá 50 xu. Cuốn sách này đã khơi dậy đam mê ngành luật trong ông.

2. Sự nghiệp Luật sư và Danh xưng “Abe trung thực”

• Hành nghề: Năm 1836, ông đậu kỳ thi luật sư và bắt đầu làm việc tại Illinois.
• Đạo đức nghề nghiệp: Ông nổi tiếng với sự công bằng tuyệt đối. Lincoln từng khuyên các luật sư tương lai: “Nếu không thể là một luật sư thành thật thì hãy thành thật mà không cần phải là một luật sư”.
• Câu chuyện về sự liêm chính:
  • Tại New Salem, ông sẵn sàng đóng cửa hàng để đi bộ quãng đường xa chỉ để trả lại vài xu thừa cho khách.
  • Trong một vụ kiện, khi thấy thân chủ mình gian trá, ông đã bỏ ra khỏi tòa và nhắn lại: “Tôi phải đi rửa tay vì tôi đã vô tình nhúng tay vào một vụ dơ dáy”.
• Uy tín: Người dân hoàn toàn tin tưởng ông, thường nhờ ông làm thẩm phán hòa giải các tranh chấp trong vùng vì sự vô tư của ông.

3. Đời sống tình cảm và Bi kịch hôn nhân

Các nguồn tài liệu mô tả chi tiết về ba người phụ nữ quan trọng trong đời ông:

• Ann Rutledge: Mối tình đầu sâu đậm nhất. Cô có mắt xanh, tóc nâu vàng. Khi cô chết vì bệnh thương hàn, Lincoln
   luôn cho rằng, Ann là cô gái duy nhất ông đã từng yêu, đau đớn đến mức suýt tự tử và cho rằng mình không bao giờ trở lại bình thường được nữa.
• Owen: Con gái một nông dân giàu có. Lincoln chủ động chia tay qua thư sau khi thấy cô thường xuyên chê ông quê mùa, thô kệch.
• Mary Todd: Kết hôn năm ông 33 tuổi. Mary là người thông minh, thạo tiếng Pháp và âm nhạc nhưng cực kỳ nóng nảy.
  • Bi kịch gia đình: Mary thường xuyên sỉ nhục Lincoln trước đám đông, thậm chí ném cốc nước vào mặt ông giữa bữa tiệc vì chê tác phong ông thấp kém.
  • Áp lực chính trị: Trong nội chiến, 4 người anh em trai của Mary lại chiến đấu cho quân miền Nam, khiến bà bị nghi ngờ làm gián điệp chống lại chồng.
  • Nỗi đau mất con: Họ có 4 con trai nhưng 3 người đã chết trẻ. Sau cái chết của Lincoln, Mary mất thăng bằng tâm thần và phải vào bệnh viện điều trị tại Bataria.

4. Con đường Chính trị và Nội chiến Mỹ

• Sự kiên trì: Trước khi đắc cử Tổng thống, Lincoln đã từng thua 8 cuộc bầu cử khác nhau.
• Bầu cử năm 1860: Ông đắc cử Tổng thống thứ 16 vào ngày 6/11/1860, vượt qua 3 đối thủ lớn, trong đó có Stephen Douglas.
• Lý tưởng xóa bỏ nô lệ: Xuất phát từ việc chứng kiến một nữ nô lệ bị rao bán như súc vật tại New Orleans thời trẻ, ông đã thề sẽ tiêu diệt chế độ này. Ông khẳng định: “Vì không muốn làm một kẻ nô lệ nên tôi cũng sẽ không làm chủ nô lệ”.
• Thành tựu trong nhiệm kỳ:
  • Công bố Tuyên ngôn Giải phóng Nô lệ vào 22/9/1862.
  • Lãnh đạo đất nước vượt qua cuộc Nội chiến và khủng hoảng hiến pháp.
  • Ban hành Tu chính án thứ 13 vĩnh viễn xóa bỏ chế độ nô lệ.
  • Hiện đại hóa nền kinh tế và tài chính đất nước sau chiến tranh.

5. Vụ ám sát định mệnh (14/4/1865)

• Hoàn cảnh: Lincoln đang xem hài kịch “Anh họ người Mỹ của tôi” tại nhà hát Ford cùng gia đình.
• Hung thủ: John Wilkes Booth, một diễn viên 27 tuổi bị loạn trí, được phe chủ nô miền Nam thuê để ám sát ông.
• Chi tiết y khoa: Booth bắn vào gáy Tổng thống bằng súng lục. Viên đạn tách làm hai mảnh: một găm vào não, một xuyên vào hốc mắt.
• Sự ra đi: Ông qua đời sáng ngày 15/4/1865. Thi hài ông được đưa qua 14 thành phố trong 2,5 tuần để người dân tiễn biệt.

6. Di sản và Sự vinh danh

• Lincoln được các sử gia bình chọn là Tổng thống vĩ đại nhất lịch sử Hoa Kỳ (vào các năm 1962 và 1982).
• Hình ảnh ông được tạc trên Núi Rushmore như một trong bốn vị anh hùng của nước Mỹ.
• Đài tưởng niệm ông tại Washington D.C được xây dựng vào năm 1922.
• Ông để lại bài học về Tâm Đại Nhẫn: Luôn bình tĩnh trước những lời thóa mạ (như lần bị nghị sĩ chê cha là thợ đóng giày) và luôn coi kẻ thù là bạn để tiêu diệt sự thù hận.

---

---

1. Những câu nói bất hủ về Đạo đức và Nhân văn

Về sự trung thực và lòng liêm chính:

• Sự thật vĩnh cửu: “Ta có thể luôn luôn lừa dối một số người, và thỉnh thoảng lừa dối tất cả mọi người, nhưng ta không thể nào lừa dối mọi người mãi mãi”.
• Đạo đức nghề nghiệp: Lincoln nhắn nhủ các luật sư tương lai: “Hãy giải quyết một cách thành thật trong mọi vụ kiện, và nếu theo phán đoán của bạn, bạn không thể là một luật sư thành thật thì hãy thành thật mà không cần phải là một luật sư. Hãy chọn một nghề nghiệp khác, không phải là nghề mà khiến bạn phải trở thành một tên khốn”.
• Trách nhiệm trước Đấng Tối cao: Ông tin vào “Pháp lý vĩ đại về sự chân thật”, nơi sự thật sẽ luôn chiến thắng và dối trá luôn bị lật đổ trước trách nhiệm giải trình với Thiên Chúa.

Về tự do, bình đẳng và chế độ nô lệ:

• Nguyên tắc đối ứng: “Vì không muốn làm một kẻ nô lệ nên tôi cũng sẽ không làm chủ nô lệ“.
• Quyền tự trị: “Không ai đủ tốt để có thể thống trị người khác mà không có sự ưng thuận của người ấy”.
• Phê phán sự suy đồi của bình đẳng: Trong thư gửi Joshua Speed, ông trăn trở: “Quốc gia chúng ta bắt đầu bằng việc tuyên bố ‘Tất cả mọi người đều được sinh ra với quyền bình đẳng’. Nhưng bây giờ trên thực tế chúng ta lại chủ trương rằng ‘Tất cả mọi người đều được sinh ra với quyền bình đẳng ngoại trừ người da đen, người nước ngoài và người Công giáo’”.
• Tính phi nhân bản của nô lệ: “Nếu người da đen không phải là con người, thế thì tại sao niềm tin cổ xưa của tôi lại dạy tôi rằng ‘tất cả mọi người đều được sinh ra với quyền bình đẳng’, và rằng sẽ là phi đạo đức khi một người lại biến một người khác thành nô lệ”.

Về lòng bao dung và sự hòa giải:

• Cách tiêu diệt kẻ thù: Khi bị khiển trách vì không trừng phạt quân địch, ông đáp: “Khi họ trở thành bạn của chúng ta, thì chẳng phải là kẻ địch đã bị tiêu diệt rồi sao?“.
• Cái nhìn về nội chiến: “Nội chiến không có người thắng!”.
• Lòng bác ái hậu chiến: “Với việc không hận thù ai với đức bác ái dành cho mọi người, với sự kiên quyết trong lẽ phải vì Thiên Chúa cho chúng ta nhìn thấy lẽ phải, chúng ta hãy cùng cố gắng hàn gắn những tổn thương của quốc gia”.

Về quyền động vật và lòng nhân ái mở rộng:

• Đạo làm người: “Tôi tán đồng rằng, động vật cũng có quyền lợi, giống như quyền lợi của con người mà Thượng thiên ban cho. Đây mới là đạo mở rộng lòng nhân ái”.

Về sự khiêm nhường và tự ý thức:

• Sự tiến bộ của bản thân: “Tôi tin chắc rằng nếu tôi rời nơi này (Washington D.C) mà tôi không trở thành một người khôn ngoan hơn thì tôi sẽ trở thành một người tốt hơn, vì tôi đã biết được là tôi kém cỏi đến mức nào khi ở đây”.

——————————————————————————–

2. Các giá trị nhân văn cốt lõi qua hành động thực tế

Giá trị của sự “Chân thật” (Honesty):

• Lincoln được gọi là “Honest Abe” vì thói quen đóng cửa hàng để đi bộ quãng đường xa chỉ để trả lại vài xu thiếu cho khách.
• Ông giữ vững sự liêm chính trong nghề luật, sẵn sàng bỏ dở vụ kiện tại tòa và nhắn thẩm phán rằng: “Tôi phải đi rửa tay vì tôi đã vô tình nhúng tay vào một vụ dơ dáy” khi phát hiện thân chủ gian trá.

Giá trị của “Tâm Đại Nhẫn” (Patience & Tolerance):

• Bình tĩnh trước sự sỉ nhục: Trong ngày nhậm chức, khi bị một nghị sĩ mỉa mai về việc cha ông là thợ đóng giày, Lincoln không những không tức giận mà còn bày tỏ sự tự hào về tài năng xuất sắc của cha mình và sẵn lòng đóng giày cho các nghị sĩ nếu họ cần.
• Kiềm chế cái tôi: Ông có khả năng vượt lên trên cái tôi cá nhân, sử dụng sự tự chế giễu và tĩnh khí để kiềm chế tính tự cao, từ đó giữ vững mục tiêu chung của dân tộc.
• Nhẫn nại trong gia đình: Dù thường xuyên bị người vợ Mary Todd sỉ nhục tác phong hoặc ném cốc nước vào mặt trước đám đông, ông vẫn giữ thái độ hòa ái, không bao giờ to tiếng hay phàn nàn mà chỉ nhắc nhở hài hước và sẵn lòng giúp đỡ bà.

Giá trị của “Thiện lương” và “Trắc ẩn” (Benevolence):

• Lòng trắc ẩn của ông nhen nhóm từ khi chứng kiến cảnh nô lệ bị xích và đánh đập như súc vật tại New Orleans, từ đó hun đúc ý chí tiêu diệt chế độ nô lệ,.
• Sự thiện lương thể hiện qua việc luôn đặt lợi ích chung của người dân lên hàng đầu và tìm cách hòa hợp các yếu tố xung đột trong xã hội.
• Sau chiến tranh, ông không chọn sự trả thù mà cam kết chăm sóc cho cả những góa phụ và trẻ mồ côi của phe đối phương.

---

---

11 Bài Học Vượt Thời Gian Từ Câu Chuyện Về Abraham Lincoln:

1. Thành công không đơn độc — Và không cần phải dành cho chính mình: “Tôi có thành công ngày hôm nay là bởi vì tôi có một người bạn tin tưởng vào tôi và tôi không nỡ lòng nào làm anh ấy thất vọng.” – Abraham Lincoln.
2. Luôn luôn kiên trì: “Tôi có thể là một người đi chậm, nhưng tôi không bao giờ lùi bước.” – Abraham Lincoln
3. Cho dù bạn làm gì, hãy làm thật tốt: “Dù bạn đang làm gì, hãy là một trong những người tốt nhất.” – Abraham Lincoln
4. Đừng bỏ cuộc: “Cho dù bạn đã đi đến cuối sợi dây, hãy thắt một cái nút và tiếp tục trèo lên.” – Abraham Lincoln.
5. Thấu hiểu người khác trước khi phán xét họ: “Tôi không thích người đàn ông đó. Tôi phải tìm hiểu ông ấy nhiều hơn.” – Abraham Lincoln
6. Tạo ra thành công của bạn trong tâm trí của bạn trước tiên: “Cách tốt nhất để dự đoán tương lai của bạn chính là tự tạo ra nó. Tạo ra những gì bạn muốn trong tâm trí của bạn – sau đó đi lấy nó.” – Abraham Lincoln
7. Trở nên tốt hơn là tuyệt vời nếu: “Tôi thà là một kẻ vô danh tiểu tốt, còn hơn là một kẻ xấu xa.” – Abraham Lincoln
8. Hãy mài thật sắc rìu của bạn: “Nếu cho tôi sáu giờ để chặt một cái cây, tôi sẽ dành bốn giờ đầu tiên để mài rìu.” – Abraham Lincoln
9. Hạnh phúc là do ta quyết định: “Hầu hết mọi người đều hạnh phúc khi họ quyết định như vậy.” – Abraham Lincoln
10. Kẻ nói dối hiếm khi là người chiến thắng mãi mãi: “Không người đàn ông nào có trí nhớ đủ tốt để trở thành một kẻ nói dối thành công.” – Abraham Lincoln
11. Hãy tập chịu trách nhiệm mỗi ngày: “Bạn không thể thoát khỏi trách nhiệm của ngày mai bằng cách trốn tránh nó ngày hôm nay.” – Abraham Lincoln.

Cuộc đời của Abraham Lincoln được xem là “tấm gương hoàn thiện, kiên định và chín chắn về tâm lý” để hậu thế noi theo nhờ việc kiên định với những giá trị đạo đức vĩnh hằng.