Cuốn sách “Sa mạc nở hoa” là cuốn sách kinh điển về trị liệu tâm lý trẻ em của tác giả Virginia M. Axline, bà là một nhà trị liệu tâm lý trẻ em dùng phương pháp trị liệu bằng phòng đồ chơi được thiết kế, giám sát và thu hình lại để phục vụ cho mục đích nghiên cứu trị liệu.

Nội dung của cuốn sách kể về một câu chuyện có thật của Dibs-cậu bé được sinh ra trong một gia đình trí thức giàu có; cha là nhà khoa học và mẹ là bác sĩ phẫu thuật nổi tiếng. Tuy nhiên, từ khi sinh ra, Dibs bị gán cho việc mắc các căn bệnh như tổn thương não, tự kỉ, có vấn đề về tâm lý. Trước khi sinh ra em, cha mẹ em có một cuộc hôn nhân rất hạnh phúc và em là con đầu lòng của họ. Trong suy nghĩ của cha mẹ, em được sinh ra như một tai nạn, bị cho là người phá hủy hết mọi kế hoạch trong cuộc đời của cha mẹ em, sự nghiệp của mẹ em và là sự hổ thẹn lẫn bất lực của họ. Do đó, lối giáo dục của cha mẹ đối với em cũng hoàn toàn khác, mặc dù họ đã giáo dục em rất tốt về nền tảng kiến thức nhưng lại rất xa cách về tinh thần. Do đó, từ nhỏ em chỉ ở thích ở một mình, làm bạn với những đồ vật xung quanh nên tính tình hay phản kháng và giận dữ. Em cũng là một đứa trẻ mang trong mình hai nhân cách: một nhân cách của một thiên tài và một nhân cách khác rất nổi loạn.

Cuối cùng, cha mẹ em cũng đồng ý theo một loại trị liệu trẻ em dùng phương pháp trị liệu bằng phòng đồ chơi. Ở đó, Dibs được là chính mình, chơi một mình với mọi thứ em muốn, sống trong đó với bản thể riêng của em trong một giờ đồng hồ vào mỗi ngày thứ 5. Qua mỗi lần trị liệu, em thể hiện những biểu lộ cảm xúc rõ nét hơn về nhân cách và bản chất thật của con người em; những nỗi bất an, sợ hãi và cả những khát khao-ước mong của một đứa trẻ 6 tuổi. Sau một thời gian trị liệu, em đã thoát ra khỏi bóng đen của bản thân và tự khám phá ra bản thân mình. Em hồi phục gần như hoàn toàn và được sống với con người thật của mình, em sống chan hòa với mọi người và được học ở trường dành cho những học sinh xuất sắc nhất. Em được nhận xét là một người có tài lãnh đạo, thông minh, rất tế nhị và rất quan tâm đến mọi người mọi việc xung quanh. Dựa theo kết quả bài trắc nghiệm kiểm tra IQ của Stanford-Binet, em có chỉ số IQ 168 (mặc dù Albert Einstein chưa bao giờ làm bài để trắc nghiệm chỉ số IQ, nhưng người ta ước đoán của ông dao động tầm 160).

Qua cuốn sách này cũng để lại cho mình một vài suy nghĩ:

1. Không có trẻ em hư, chỉ có trẻ em chưa ngoan. Không có trẻ em dốt, chỉ có trẻ em chưa được tìm thấy tài năng. Một đứa trẻ có vấn đề về tinh thần, phản ánh một gia đình thật sự đang có vấn đề. Do đó, không chỉ đứa trẻ cần được sữa chữa nhưng người cha người mẹ cũng cần phải được sữa chữa.
2. Thành công trong cuộc sống gia đình là thành công quan trọng nhất và có ý nghĩa nhất trong cuộc đời mỗi con người. Dù cho ngoài xã hội chúng ta có thành công đến đâu, nhưng nếu thất bại trong cuộc sống gia đình thì cuộc đời chúng ta kết quả vẫn là thất bại.
3. Điều đứa trẻ cần nhất và món quà tuyệt vời nhất mà cha mẹ có thể đem đến cho con cái đó chính là tình yêu thương có trí tuệ (tức là yêu thương một cách lành mạnh, đúng cách). Nó là nguồn sống nuôi dưỡng sự trưởng thành cơ bản và toàn diện cho một đứa trẻ.
4. Những điều một đứa trẻ cần trong gia đình: tình yêu thương, sự an toàn, không so sánh, không phán xét, sự dìu dắt, nâng đỡ và được công nhận.
5. Một người cha-người mẹ chối bỏ đứa con của mình, chính là chối bỏ bản thân mình; chính điều đó thể hiện mặt tối tinh thần của chính người cha-người mẹ đó, họ vẫn chưa chấp nhận cái bản thể thực tại của họ hay nói cách khác họ đang có vấn đề về tâm lý dù có chấp nhận hay không.
6. Trẻ em có khả năng tự chữa lành và người lớn cũng vậy. Vết thương tinh thần nào cũng sẽ có khả năng lành lặn.
7. Mỗi con người là một nhân cách được tăng trưởng: thứ chúng ta cần là tình yêu thương, sự can đảm và kiên trì để thoát khỏi bóng tối của chính mình.

Như câu nói của mẹ Teresa Calcutta: “Chiến tranh bắt đầu từ gia đình” và “Hãy về nhà và yêu thương gia đình của mình”. Nếu một đứa trẻ lớn lên thiếu tình yêu thương, đó là nguồn gốc của chiến tranh theo lẫn nghĩa đen và nghĩa bóng!

_The Silent Pen_